Chemistry (Hoá học), lớp 1 tới lớp 12
Năm Learning Package dựng cùng cách với Toán, Tiếng Việt, Tiếng Anh và Vật lý. Xương sống là năng lực kiểu Building 21, tầng khái niệm lấy từ IB.
Hoá học luôn nói về hai tầng cùng lúc: tầng nhìn thấy được (đổi màu, sủi bọt, nóng lên) và tầng hạt không nhìn thấy. Cả môn học là việc bắc cầu giữa hai tầng đó.
- Ký hiệu hoá học là tầng thứ ba: H₂O không phải nước, nó là cách viết về nước. Lẫn ba tầng là nguồn gốc phần lớn hiểu lầm trong môn này.
- Phản ứng không tạo ra hay mất đi vật chất, nó chỉ sắp xếp lại. Mọi tính toán trong Package 4 đều mọc ra từ một câu đó.
- Chất không tự nó độc hay an toàn. Liều lượng và điều kiện quyết định, không phải cái tên.
Cây này quan hệ thế nào với cây nội dung đang chạy
Nemo12 đã có một cây Hoá học tổ chức theo chủ đề (SRC-189): Chất và biến đổi, Nguyên tử và bảng tuần hoàn, Liên kết và hợp chất, Phản ứng hoá học, Tính toán hoá học, Hoá học đời sống. Cây đó đang chạy và giữ nguyên id của các bài cũ.
Cây trên trang này không thay thế cây đó. Hai cây là hai trục của cùng một môn:
Trục kiến thức (đã ẩn, dữ liệu giữ) Chất · Nguyên tử · Liên kết · Phản ứng · Tính toán · Đời sống
Trục năng lực (trang này, đang hiện) Observe · Investigate · Explain · Quantify · ApplyNăm package
Observe → Investigate → Explain → Quantify → Apply| Package | Tôi sẽ làm được gì | Cấp 1-2 | Cấp 3 |
|---|---|---|---|
| 1 · Observe & Measure (Quan sát và đo) | Phân biệt biến đổi hoá với biến đổi lý, và đo được | dấu hiệu phản ứng, cân, đong | sai số, độ tinh khiết |
| 2 · Investigate Safely (Thí nghiệm an toàn) | Thiết kế và làm được thí nghiệm mà không gây nguy hiểm | thao tác, an toàn cơ bản | thiết kế đầy đủ, đánh giá rủi ro |
| 3 · Explain with Particles (Giải thích bằng mô hình hạt) | Giải thích cái nhìn thấy bằng hạt không nhìn thấy | hạt, nguyên tử, phân tử | liên kết, cấu trúc, xu hướng tuần hoàn |
| 4 · Quantify Change (Tính toán biến đổi) | Dự đoán được bao nhiêu, không chỉ cái gì | phương trình, bảo toàn | mol, nồng độ, hiệu suất |
| 5 · Apply & Evaluate (Ứng dụng và đánh giá) | Đánh giá được tuyên bố về hoá chất trong đời sống | vật liệu, thực phẩm | môi trường, đánh đổi, rủi ro |
Lớp trong chương trình trong nước
Hoá học không phải môn riêng cho tới lớp 10. Nội dung xuất hiện dần qua Khoa học ở lớp 4-5, Khoa học tự nhiên ở lớp 6-9, rồi thành môn Hoá học ở lớp 10-12. Cột lớp theo mốc đó, nhưng mastery level không theo lớp.
Key concepts dùng trong môn này
| Key concepts | Change (Biến đổi) · Relationships (Quan hệ) · Systems (Hệ thống) |
| Related concepts | Balance (Cân bằng) · Conditions (Điều kiện) · Consequences (Hệ quả) · Energy (Năng lượng) · Evidence (Bằng chứng) · Form (Hình thái) · Function (Chức năng) · Interaction (Tương tác) · Models (Mô hình) · Patterns (Quy luật) · Transfer (Chuyển) |
Bốn tiêu chí chấm của IB cho nhóm khoa học: A Knowing and understanding · B Inquiring and designing · C Processing and evaluating · D Reflecting on the impacts of science.
Coverage chương trình trong nước
| Mạch nội dung (cây đang chạy) | Chủ yếu rơi vào |
|---|---|
| Chất và biến đổi | Package 1 · 3 (3.1) |
| Nguyên tử và bảng tuần hoàn | Package 3 (3.2, 3.3) |
| Liên kết và hợp chất | Package 3 (3.4, 3.5) |
| Phản ứng hoá học | Package 3 (3.1) · 4 (4.1) |
| Tính toán hoá học | Package 4 |
| Hoá học đời sống | Package 5 |
So với môn Lý, coverage của Hoá trải đều hơn: chương trình trong nước có sẵn một mạch tính toán và một mạch đời sống. Chỗ thiếu vẫn là Package 2, phần learner tự thiết kế thí nghiệm.
Trạng thái
Từ 2026-08-21 (SRC-446, chủ dự án chốt) cây năng lực trên trang này là cây đang hiện với learner; cây nội dung theo chủ đề (SRC-189) đã thôi hiển thị, dữ liệu, câu hỏi và lịch sử luyện tập của nó giữ nguyên trong hệ, chờ được trỏ về các Unit của cây năng lực trong một đợt nội dung riêng.
Xem ba tiết học thật của môn này
Curriculum nói learner phải chứng minh được gì. Việc dạy một unit bằng cách nào là quyết định riêng, và ba bài học inquiry theo IB cho thấy nó diễn ra thế nào trong một tiết học cụ thể.
Bảo toàn khối lượng · Tốc độ phản ứng · Axit và bazơ
Mỗi bài có bảng đối chiếu ngược lại, chỉ rõ nó rơi vào package và module nào của trang này.
Nguồn
- Building 21: Competencies and Learning Progressions
- IB: Sciences in the MYP
Cân bằng được phương trình và giải thích được vì sao phản ứng xảy ra là hai năng lực khác nhau. Chỉ một trong hai được chấm điểm dễ dàng.