Module 3.1 · The cell (Tế bào)
Thuộc Package 3 · Explain with Systems.
Tôi hiểu tế bào là đơn vị nhỏ nhất còn sống được, và mọi sinh vật đều được xây từ nó.
| Unit | 4 |
| Mastery level | 4 tới 12 |
| Lớp (VN) | 5 tới 12 |
| Key concept chính | Systems (Hệ thống) · Function (Chức năng) |
Unit 1 · Everything alive is made of cells (Mọi sinh vật đều gồm tế bào)
Tôi sẽ làm được hiểu rằng cây, cá, và chính tôi đều được xây từ cùng một loại đơn vị.
Mastery level 4-8 · Lớp 5-9 · Systems (Hệ thống)
| Bậc | Learner làm được gì |
|---|---|
| Đang hình thành | Coi tế bào là chuyện của sinh vật nhỏ |
| Đạt | Biết mọi sinh vật đều cấu tạo từ tế bào |
| Vững | Nhận ra tế bào chỉ sinh ra từ tế bào có sẵn, không tự phát sinh |
Bằng chứng đạt. Learner giải thích được vì sao thịt để lâu sinh vi khuẩn mà không phải vi khuẩn tự sinh ra từ thịt.
Hiểu lầm thường gặp. Sinh vật nhỏ có thể tự sinh ra từ vật chất không sống. Loài người tin điều này rất lâu, và Pasteur phải làm một thí nghiệm có đối chứng rất khéo mới bác được. Đây là Module 2.2 xuất hiện trong lịch sử thật.
Knowledge node. Học thuyết tế bào · Tế bào sinh ra từ tế bào · Đơn vị sự sống
Unit 2 · Parts of a cell (Các thành phần của tế bào)
Tôi sẽ làm được gọi tên các phần chính của tế bào và nói mỗi phần làm việc gì.
Mastery level 5-9 · Lớp 6-10 · Form (Hình thái) · Function (Chức năng)
| Bậc | Learner làm được gì |
|---|---|
| Đang hình thành | Học thuộc tên các bào quan như một danh sách |
| Đạt | Nối được mỗi bào quan với chức năng của nó |
| Vững | Giải thích được vì sao tế bào thực vật khác tế bào động vật, dựa trên lối sống |
Bằng chứng đạt. Learner suy ra được rằng tế bào có lục lạp thì thuộc sinh vật tự tạo được thức ăn.
Hiểu lầm thường gặp. Tế bào là một túi rỗng chứa nhân ở giữa. Tế bào chật kín và bên trong luôn chuyển động; hình vẽ trong sách đơn giản hoá rất mạnh, và learner nên biết mình đang xem một sơ đồ chứ không phải ảnh chụp.
Knowledge node. Màng tế bào · Nhân · Tế bào chất · Lục lạp · Ti thể · Thành tế bào
Unit 3 · Cells divide (Tế bào phân chia)
Tôi sẽ làm được giải thích cơ thể lớn lên và lành vết thương bằng việc tế bào phân chia.
Mastery level 6-11 · Lớp 7-12 · Change (Biến đổi)
| Bậc | Learner làm được gì |
|---|---|
| Đang hình thành | Nghĩ cơ thể lớn lên vì các tế bào to ra |
| Đạt | Hiểu cơ thể lớn lên chủ yếu do tăng số lượng tế bào |
| Vững | Nối được việc phân chia mất kiểm soát với bệnh ung thư |
Bằng chứng đạt. Learner giải thích được vì sao vết thương lành lại, ở mức tế bào.
Hiểu lầm thường gặp. Lớn lên là các tế bào phình to. Tế bào không lớn mãi được, vì lý do hình học ở Module 3.2: thể tích tăng nhanh hơn diện tích bề mặt nên việc trao đổi chất không theo kịp.
Knowledge node. Phân bào · Sinh trưởng · Tái tạo mô · Phân chia mất kiểm soát
Unit 4 · Cells specialise (Tế bào chuyên hoá)
Tôi sẽ làm được hiểu vì sao các tế bào trong cùng một cơ thể lại khác nhau, dù mang cùng bộ gen.
Mastery level 8-12 · Lớp 9-12 · Function (Chức năng) · Systems (Hệ thống)
| Bậc | Learner làm được gì |
|---|---|
| Đang hình thành | Coi mọi tế bào trong cơ thể là như nhau |
| Đạt | Nhận ra tế bào thần kinh, tế bào cơ, tế bào máu có hình dạng phù hợp việc chúng làm |
| Vững | Giải thích chuyên hoá bằng bật tắt gen, không phải bằng gen khác nhau |
Bằng chứng đạt. Learner giải thích được vì sao tế bào da và tế bào thần kinh có cùng ADN mà lại khác nhau hoàn toàn.
Hiểu lầm thường gặp. Tế bào khác nhau thì mang gen khác nhau. Chúng mang cùng bộ gen nhưng dùng những phần khác nhau, và ý này là cầu nối quan trọng sang Module 3.4.
Knowledge node. Chuyên hoá tế bào · Mô · Biểu hiện gen · Tế bào gốc
Dạy module này theo kiểu IB
Concept-based. Khái niệm dẫn dắt là Systems: tế bào vừa là một hệ hoàn chỉnh, vừa là một thành phần của hệ lớn hơn.
Inquiry. Khuôn ba tiêu bản, làm ngay tại lớp:
Ba tiêu bản: vảy hành, tế bào biểu bì miệng, và một lát mỏng lá cây
↓
Learner vẽ lại đúng cái mình thấy dưới kính, KHÔNG xem sách trước
↓
Đặt ba bức vẽ cạnh nhau: "cái gì có ở cả ba? cái gì chỉ có ở một?"
↓
"Vì sao tế bào lá có màu xanh còn tế bào miệng thì không?"Bắt vẽ trước khi xem sách là điểm mấu chốt, đúng như Module 1.1 đã dựng. Learner nào xem hình trong sách trước sẽ vẽ lại hình trong sách chứ không vẽ cái đang nằm dưới kính của mình.