Module 3.4 · Information and inheritance (Thông tin và di truyền)
Thuộc Package 3 · Explain with Systems.
Tôi hiểu ADN là thông tin được truyền lại và được đọc ra, chứ không phải bản thiết kế chi tiết của cơ thể.
| Unit | 4 |
| Mastery level | 3 tới 12 |
| Lớp (VN) | 4 tới 12 |
| Key concept chính | Models (Mô hình) · Relationships (Quan hệ) |
Unit 1 · Offspring resemble parents (Con giống cha mẹ)
Tôi sẽ làm được nhận ra đặc điểm nào truyền lại được từ cha mẹ sang con.
Mastery level 3-8 · Lớp 4-9 · Patterns (Quy luật)
| Bậc | Learner làm được gì |
|---|---|
| Đang hình thành | Coi mọi đặc điểm của cha mẹ đều truyền lại |
| Đạt | Phân biệt đặc điểm di truyền với đặc điểm hình thành trong đời sống |
| Vững | Nhận ra con giống cha mẹ ở mức xu hướng, không phải bản sao |
Bằng chứng đạt. Learner giải thích được vì sao một người tập thể hình không sinh ra con có sẵn cơ bắp.
Hiểu lầm thường gặp. Đặc điểm rèn luyện được thì truyền lại được. Đây là quan niệm đã bị bác bỏ nhưng vẫn rất tự nhiên với learner, và nó dẫn thẳng tới hiểu lầm về tiến hoá ở Module 4.4.
Knowledge node. Di truyền · Tính trạng · Đặc điểm tập nhiễm · Thế hệ
Unit 2 · DNA carries instructions (ADN mang thông tin)
Tôi sẽ làm được hiểu ADN là một chuỗi thông tin được sao chép và truyền lại.
Mastery level 7-11 · Lớp 8-12 · Models (Mô hình) · Function (Chức năng)
| Bậc | Learner làm được gì |
|---|---|
| Đang hình thành | Coi ADN là một chất bí ẩn chứa toàn bộ con người |
| Đạt | Hiểu ADN là chuỗi mã, gen là một đoạn mang thông tin cho một sản phẩm |
| Vững | Giải thích được vì sao cấu trúc hai mạch cho phép sao chép chính xác |
Bằng chứng đạt. Learner giải thích được cơ chế sao chép ADN dựa trên nguyên tắc bổ sung giữa hai mạch.
Hiểu lầm thường gặp. ADN là bản vẽ chi tiết của cơ thể, kiểu như bản vẽ ngôi nhà. Nó gần với một công thức nấu ăn hơn: nó mô tả quy trình, không mô tả hình dạng cuối cùng, và kết quả phụ thuộc cả vào điều kiện thực hiện.
Knowledge node. ADN · Gen · Nhiễm sắc thể · Nguyên tắc bổ sung · Sao chép ADN
Unit 3 · From gene to trait (Từ gen tới tính trạng)
Tôi sẽ làm được lần được từ một đoạn gen tới một đặc điểm quan sát được.
Mastery level 9-12 · Lớp 10-12 · Relationships (Quan hệ)
| Bậc | Learner làm được gì |
|---|---|
| Đang hình thành | Nghĩ mỗi gen tương ứng với một đặc điểm nhìn thấy |
| Đạt | Hiểu gen mã hoá protein, và protein tạo ra đặc điểm |
| Vững | Nhận ra phần lớn đặc điểm do nhiều gen cùng quyết định |
Bằng chứng đạt. Learner giải thích được vì sao chiều cao không chia thành hai nhóm rõ rệt mà trải liên tục.
Hiểu lầm thường gặp. Có một gen quy định chiều cao, một gen quy định thông minh. Rất ít đặc điểm hoạt động như vậy; phần lớn là kết quả của hàng trăm gen cộng với môi trường, và cách nói "gen của X" trên báo chí gần như luôn đơn giản hoá quá mức.
Knowledge node. Biểu hiện gen · Protein · Tính trạng đa gen · Kiểu gen và kiểu hình
Unit 4 · Genes and environment together (Gen và môi trường cùng quyết định)
Tôi sẽ làm được bỏ câu hỏi do gen hay do môi trường và hỏi mỗi bên đóng góp thế nào.
Mastery level 9-12 · Lớp 10-12 · Interaction (Tương tác)
| Bậc | Learner làm được gì |
|---|---|
| Đang hình thành | Xếp mọi đặc điểm vào một trong hai ô |
| Đạt | Hiểu hầu hết đặc điểm là kết quả của cả hai |
| Vững | Nói được gen đặt ra khoảng khả năng, môi trường quyết định vị trí trong khoảng đó |
Bằng chứng đạt. Learner giải thích được vì sao hai cây cùng bộ gen trồng ở hai nơi lại cao thấp khác nhau.
Hiểu lầm thường gặp. Câu hỏi do gen hay do môi trường là một câu hỏi hợp lệ. Với gần như mọi đặc điểm đáng quan tâm, câu hỏi này đặt sai ngay từ đầu. Nó cũng là câu hỏi bị lạm dụng nhiều nhất khi bàn về năng lực học tập, nên learner cần gặp nó tường minh.
Knowledge node. Tương tác gen và môi trường · Mức phản ứng · Kiểu hình
Dạy module này theo kiểu IB
Concept-based. Khái niệm dẫn dắt là Models: ADN là thông tin, và mọi hiểu lầm về di truyền đều bắt nguồn từ việc hình dung sai loại thông tin đó.
Inquiry. Khuôn công thức nấu ăn, dành cho unit 2 và 4:
Đưa cùng MỘT công thức làm bánh cho ba nhóm
↓
Ba nhóm làm ở ba điều kiện khác nhau: lò nóng hơn, ít thời gian hơn, bột khác lô
↓
Ba cái bánh ra khác nhau rõ rệt
↓
"Công thức có khác nhau không?" (không)
↓
"Vậy nói cái bánh này do CÔNG THỨC hay do ĐIỀU KIỆN, có trả lời được không?"Khuôn này giải quyết cả hai unit cùng lúc: nó cho thấy ADN giống công thức chứ không giống bản vẽ, và nó làm câu hỏi do gen hay do môi trường tự sụp đổ mà không cần ai bác bỏ.