Module 4.3 · Register and audience (Ngữ vực và người nhận)
Thuộc Package 4 · Speak & Write.
…đổi cách nói theo người nhận, và biết dùng sai ngữ vực tốn kém hơn sai ngữ pháp.
| Unit | 3 |
| Mastery level | 4 tới 11 |
| Lớp (VN) | 5 tới 12 |
| Key concept chính | Audience (Người nhận) |
Unit 1 · Formal and informal (Trang trọng và thân mật)
Tôi sẽ làm được chọn mức trang trọng hợp với tình huống.
Mastery level 4-10 · Lớp 5-12 · Audience (Người nhận) · Conventions (Quy ước)
| Bậc | Learner làm được gì |
|---|---|
| Đang hình thành | Viết một giọng cho mọi người nhận |
| Đạt | Phân biệt viết tắt, từ lóng, cấu trúc trang trọng; chọn đúng theo tình huống |
| Vững | Nhận ra một câu lệch ngữ vực trong bài của người khác và sửa được |
Bằng chứng đạt. Learner sửa một đoạn bị lẫn ngữ vực và chỉ ra đúng những từ gây lệch.
Hiểu lầm thường gặp. Đúng ngữ pháp thì viết đâu cũng được. Một lá đơn viết giọng nhắn tin gây hậu quả lớn hơn một lỗi chính tả.
Knowledge node. Viết tắt · Từ lóng · Cấu trúc trang trọng · Mức trang trọng
Unit 2 · Email, message, letter (Email, tin nhắn, thư)
Tôi sẽ làm được viết đúng khuôn của từng loại văn bản giao tiếp.
Mastery level 5-11 · Lớp 6-12 · Function (Chức năng) · Conventions (Quy ước)
| Bậc | Learner làm được gì |
|---|---|
| Đang hình thành | Viết email như viết tin nhắn, thiếu tiêu đề và lời chào |
| Đạt | Có đủ tiêu đề, lời chào, thân, lời kết phù hợp từng loại |
| Vững | Viết được email yêu cầu, phàn nàn, xin lỗi với giọng phù hợp từng mục đích |
Bằng chứng đạt. Learner viết một email phàn nàn vừa rõ ràng vừa lịch sự, không cộc cũng không vòng vo.
Hiểu lầm thường gặp. Khuôn email là thủ tục để lấy điểm. Thực ra nó là quy ước người đọc trông đợi, và thiếu nó thì email bị đọc là thiếu tôn trọng.
Knowledge node. Cấu trúc email · Lời chào và lời kết · Email yêu cầu và phàn nàn
Unit 3 · Politeness in English (Lịch sự trong tiếng Anh)
Tôi sẽ làm được tỏ ra lịch sự bằng cấu trúc câu, vì tiếng Anh không có từ như ạ hay dạ.
Mastery level 5-11 · Lớp 6-12 · Culture (Văn hoá) · Empathy (Đồng cảm)
| Bậc | Learner làm được gì |
|---|---|
| Đang hình thành | Dịch thẳng câu tiếng Việt, ra câu nghe cộc |
| Đạt | Dùng could, would, câu hỏi thay câu mệnh lệnh |
| Vững | Điều chỉnh mức lịch sự theo khoảng cách xã hội, và nói giảm khi từ chối |
Bằng chứng đạt. Learner đổi Give me the salt thành Could you pass the salt, please? và giải thích được khác biệt.
Hiểu lầm thường gặp. Thêm please là đủ lịch sự. Trong tiếng Anh, lịch sự nằm chủ yếu ở cấu trúc câu và ngữ điệu, không ở một từ thêm vào. Give me that, please vẫn cộc.
Knowledge node. Câu hỏi lịch sự · Động từ khuyết thiếu · Nói giảm · Từ chối lịch sự
Dạy module này theo kiểu IB
Concept-based. Khái niệm dẫn dắt là Audience và Culture: quy ước lịch sự khác nhau giữa hai ngôn ngữ, nên dịch thẳng phép lịch sự thường hỏng.
Inquiry. Khuôn năm người nhận, và câu hỏi cuối là câu riêng của môn này:
Một tình huống, năm người nhận khác nhau
↓
Learner viết cả năm bản, KHÔNG hướng dẫn gì về văn phong
↓
Dán cạnh nhau, so độ dài và mức lịch sự
↓
"Nếu viết bằng tiếng Việt thì khác chỗ nào?"Câu cuối làm lộ ra rằng tiếng Việt gánh phần lịch sự bằng từ xưng hô và tiểu từ, còn tiếng Anh gánh bằng cấu trúc câu. Learner nào không thấy điều đó sẽ viết email đúng ngữ pháp mà người nhận thấy khó chịu.