---
url: https://docs.nemo12.com/curriculum/hoa/quantify/equations.md
description: >-
  Module Hoá 4.1 (Quantify Change): viết và cân bằng phương trình hoá học,
  learner hiểu các hệ số nghĩa là gì trong bình phản ứng.
---

# Module 4.1 · Equations that balance (Phương trình cân bằng)

Thuộc [Package 4 · Quantify Change](/curriculum/hoa/quantify/).

| | |
| --- | --- |
| **Unit** | 3 |
| **Mastery level** | 5 tới 12 |
| **Lớp (VN)** | 6 tới 12 |
| **Key concept chính** | Balance (Cân bằng) |

Cân bằng phương trình là kỹ năng dễ luyện thành thao tác máy móc nhất trong cả môn. Learner làm nhanh, làm đúng, và vẫn không nói được vì sao phải làm.

***

## Unit 1 · Mass is conserved (Khối lượng được bảo toàn)

> **Tôi sẽ làm được** hiểu tổng khối lượng trước và sau phản ứng luôn bằng nhau.

**Mastery level 5-9 · Lớp 6-10 · Balance (Cân bằng)**

| Bậc | Learner làm được gì |
| --- | --- |
| **Đang hình thành** | Tin rằng đốt cháy làm vật chất mất bớt đi |
| **Đạt** | Phát biểu và dùng được định luật bảo toàn khối lượng |
| **Vững** | Giải thích được các trường hợp **trông như** vi phạm định luật |

**Bằng chứng đạt.** Learner giải thích được vì sao tro nhẹ hơn củi mà khối lượng vẫn bảo toàn, và đề xuất cách cân để chứng minh.

**Hiểu lầm thường gặp.** Đốt cháy làm vật chất mất đi. Loài người tin điều này suốt nhiều thế kỷ với thuyết nhiên tố, cho tới khi Lavoisier cân trong **bình kín**. Chất khí không nhìn thấy nên bị coi là không tồn tại, và đó là cùng một hiểu lầm với chuyện nước bay hơi ở [Module 1.1](/curriculum/hoa/observe/properties-of-matter).

**Knowledge node.** Định luật bảo toàn khối lượng · Hệ kín · Chất khí trong phản ứng

***

## Unit 2 · Write a chemical equation (Viết phương trình hoá học)

> **Tôi sẽ làm được** viết lại một phản ứng bằng ký hiệu, đúng chất và đúng công thức.

**Mastery level 6-10 · Lớp 7-11 · Form (Hình thái)**

| Bậc | Learner làm được gì |
| --- | --- |
| **Đang hình thành** | Viết sai công thức chất, hoặc bịa ra chất không tồn tại |
| **Đạt** | Viết đúng công thức các chất tham gia và sản phẩm |
| **Vững** | Dự đoán được sản phẩm cho các loại phản ứng quen thuộc |

**Bằng chứng đạt.** Learner viết đúng phương trình từ một mô tả bằng lời, không cần nhìn mẫu.

**Hiểu lầm thường gặp.** Có thể sửa chỉ số dưới để cân bằng cho tiện. Sửa H₂O thành H₂O₂ là đổi sang **một chất hoàn toàn khác**. Chỉ được thêm hệ số phía trước, và đây là ranh giới mà learner vi phạm nhiều nhất.

**Knowledge node.** Phương trình hoá học · Chất tham gia và sản phẩm · Chỉ số và hệ số

***

## Unit 3 · Balance it, and say why (Cân bằng, và nói vì sao)

> **Tôi sẽ làm được** cân bằng phương trình và giải thích các hệ số nói lên điều gì.

**Mastery level 6-11 · Lớp 7-12 · Balance (Cân bằng) · Models (Mô hình)**

| Bậc | Learner làm được gì |
| --- | --- |
| **Đang hình thành** | Cân bằng bằng cách thử mò cho tới khi khớp |
| **Đạt** | Cân bằng có hệ thống và kiểm lại số nguyên tử từng loại |
| **Vững** | Đọc được hệ số thành **tỉ lệ số hạt**, và nói bằng lời phương trình có nghĩa gì |

**Bằng chứng đạt.** Learner đọc phương trình thành câu: *"cứ hai phân tử hidro gặp một phân tử oxi thì tạo ra hai phân tử nước"*.

**Hiểu lầm thường gặp.** Hệ số là số gam. Hệ số là **số hạt**, không phải khối lượng, và lẫn hai thứ này là nguồn gốc gần như mọi lỗi tính toán ở [Module 4.3](/curriculum/hoa/quantify/). Đây cũng chính là lý do mol phải tồn tại.

**Knowledge node.** Cân bằng phương trình · Hệ số tỉ lượng · Tỉ lệ số hạt

***

## Dạy module này theo kiểu IB

**Concept-based.** Khái niệm dẫn dắt là *Balance*: cân bằng phương trình không phải trò chơi số học, nó là hệ quả bắt buộc của việc nguyên tử không sinh ra và không mất đi.

**Inquiry.** Khuôn cân trong bình kín:

```text
Cân một phản ứng có sinh khí, trong cốc HỞ. Khối lượng giảm.
     ↓
"Chất đã mất đi đâu?"
     ↓
Làm lại đúng phản ứng đó trong bình KÍN. Khối lượng không đổi.
     ↓
"Vậy lần đầu, cái gì đã ra khỏi cốc?"
     ↓
"Lavoisier đã làm đúng thí nghiệm này năm 1789, và nó lật đổ
một lý thuyết mà cả châu Âu tin suốt trăm năm."
```

Cho learner thấy kết quả **sai** trước, rồi mới sửa điều kiện thí nghiệm, dạy được hai thứ cùng lúc: định luật bảo toàn, và bài học rằng một thiết kế thí nghiệm thiếu sót có thể duy trì một niềm tin sai suốt nhiều thế hệ.

[Module 4.2 · The mole →](/curriculum/hoa/quantify/the-mole)