---
url: https://docs.nemo12.com/curriculum/hoa/explain/inside-atom.md
description: >-
  Module 3.2 Hoá học: bên trong nguyên tử, mô tả cấu tạo nguyên tử và vì sao
  loài người tin vào mô hình dù chưa ai nhìn thấy.
---

# Module 3.2 · Inside the atom (Bên trong nguyên tử)

Thuộc [Package 3 · Explain with Particles](/curriculum/hoa/explain/).

| | |
| --- | --- |
| **Unit** | 4 |
| **Mastery level** | 5 tới 12 |
| **Lớp (VN)** | 6 tới 12 |
| **Key concept chính** | Models (Mô hình) · Evidence (Bằng chứng) |

***

## Unit 1 · Atoms have parts (Nguyên tử có cấu tạo)

> **Tôi sẽ làm được** mô tả hạt nhân và electron, và biết chúng khác nhau về điện tích và khối lượng.

**Mastery level 5-9 · Lớp 6-10 · Models (Mô hình)**

| Bậc | Learner làm được gì |
| --- | --- |
| **Đang hình thành** | Coi nguyên tử là hạt bi đặc, không chia được |
| **Đạt** | Nêu đúng proton, neutron, electron và vị trí của chúng |
| **Vững** | Nhận ra nguyên tử **hầu như là chân không**, hạt nhân cực nhỏ so với cả nguyên tử |

**Bằng chứng đạt.** Learner ước lượng được tỉ lệ kích thước hạt nhân so với nguyên tử bằng một so sánh cụ thể.

**Hiểu lầm thường gặp.** Electron quay quanh hạt nhân như hành tinh quanh mặt trời. Đây là mô hình đã lỗi thời nhưng vẫn được vẽ khắp nơi. Nó dùng tạm được ở mức phổ thông, và learner nên biết mình đang dùng một mô hình đơn giản hoá.

**Knowledge node.** Nguyên tử · Hạt nhân · Proton · Neutron · Electron · Điện tích

***

## Unit 2 · Elements and symbols (Nguyên tố và ký hiệu)

> **Tôi sẽ làm được** hiểu số proton là thứ quyết định đó là nguyên tố nào.

**Mastery level 5-9 · Lớp 6-10 · Form (Hình thái)**

| Bậc | Learner làm được gì |
| --- | --- |
| **Đang hình thành** | Học thuộc ký hiệu mà không nối với cấu tạo |
| **Đạt** | Biết số proton xác định nguyên tố; đọc được ký hiệu hoá học |
| **Vững** | Hiểu vì sao đổi số neutron vẫn là **cùng nguyên tố**, còn đổi số proton thì không |

**Bằng chứng đạt.** Learner giải thích được đồng vị là gì mà không cần nhớ định nghĩa.

**Hiểu lầm thường gặp.** Ký hiệu hoá học là chữ viết tắt của tên chất. Ký hiệu là **tầng thứ ba** của hoá học: H₂O không phải nước, nó là cách ta viết về nước. Lẫn tầng ký hiệu với tầng chất là nguồn gốc của rất nhiều lỗi về sau.

**Knowledge node.** Nguyên tố hoá học · Số hiệu nguyên tử · Ký hiệu hoá học · Đồng vị

***

## Unit 3 · Electron arrangement (Sắp xếp electron)

> **Tôi sẽ làm được** mô tả electron sắp xếp thành các lớp, và lớp ngoài cùng quyết định tính chất.

**Mastery level 7-11 · Lớp 8-12 · Models (Mô hình) · Patterns (Quy luật)**

| Bậc | Learner làm được gì |
| --- | --- |
| **Đang hình thành** | Đếm được tổng số electron, không biết chúng sắp thế nào |
| **Đạt** | Viết được cấu hình electron cho các nguyên tố đầu |
| **Vững** | Dùng số electron lớp ngoài để **dự đoán** nguyên tố đó phản ứng ra sao |

**Bằng chứng đạt.** Learner dự đoán được hai nguyên tố sẽ có tính chất giống nhau, chỉ dựa vào số electron lớp ngoài cùng.

**Hiểu lầm thường gặp.** Cấu hình electron là một quy tắc phải học thuộc. Nó là cầu nối quan trọng nhất trong cả package: nó giải thích **vì sao** bảng tuần hoàn có hình dạng như thế, và vì sao các nguyên tố cùng nhóm hành xử giống nhau.

**Knowledge node.** Lớp electron · Cấu hình electron · Electron hoá trị · Quy tắc bát tử

***

## Unit 4 · How we know, without seeing (Vì sao ta tin, dù không nhìn thấy)

> **Tôi sẽ làm được** kể lại bằng chứng nào đã dẫn loài người tới mô hình nguyên tử hiện nay.

**Mastery level 9-12 · Lớp 10-12 · Evidence (Bằng chứng) · Models (Mô hình)**

| Bậc | Learner làm được gì |
| --- | --- |
| **Đang hình thành** | Chấp nhận mô hình như một sự thật cần nhớ |
| **Đạt** | Kể được một thí nghiệm then chốt và kết luận rút ra từ nó |
| **Vững** | Giải thích vì sao **mô hình cũ bị thay** và mô hình mới giải thích thêm được gì |

**Bằng chứng đạt.** Learner giải thích được vì sao thí nghiệm bắn hạt alpha vào lá vàng chứng minh nguyên tử phải rỗng và có hạt nhân đặc ở giữa.

**Hiểu lầm thường gặp.** Các nhà khoa học đã nhìn thấy nguyên tử rồi vẽ lại. Không ai nhìn thấy; mô hình được **suy ra** từ cách các hạt bật lại. Đây là điểm học được lớn nhất của cả module, và nó chuyển được sang mọi môn khoa học khác.

**Knowledge node.** Thí nghiệm Rutherford · Mô hình nguyên tử qua các thời kỳ · Suy luận từ bằng chứng gián tiếp

***

## Dạy module này theo kiểu IB

**Concept-based.** Khái niệm dẫn dắt là *Evidence*: một mô hình về thứ không nhìn thấy được vẫn kiểm chứng được, thông qua điều nó dự đoán.

**Inquiry.** Khuôn hộp đen, dành riêng cho unit 4:

```text
Một hộp kín, bên trong có vật gì đó learner không được mở ra xem
     ↓
Learner chỉ được lắc, nghiêng, cân, dùng nam châm thử
     ↓
Vẽ ra mô hình bên trong hộp, kèm bằng chứng cho từng chi tiết
     ↓
"Nếu bên trong đúng như em vẽ, lắc thế này sẽ nghe thấy gì?"  (rồi thử)
     ↓
Cuối buổi: KHÔNG mở hộp ra
```

Việc không mở hộp là điểm quan trọng nhất và cũng gây khó chịu nhất. Nó chính là hoàn cảnh thật của khoa học về nguyên tử: ta không bao giờ mở được hộp, ta chỉ có thể xây mô hình dự đoán đúng ngày càng nhiều thứ.

[Module 3.3 · Patterns in the periodic table →](/curriculum/hoa/explain/periodic-patterns)