--- url: https://docs.nemo12.com/curriculum/genai/ethics/use-ai-safely.md description: >- Module 5.1 GenAI Ethics (Use AI safely): nói được vì sao một cách dùng AI là không ổn thay vì chỉ thấy hình như sai sai. --- # Module 5.1 · Use AI safely (Đạo đức và an toàn AI) Thuộc [Package 5 · AI Ethics & Safety](/curriculum/genai/ethics/). | | | | --- | --- | | **Unit** | 4 | | **Mastery level** | 7 tới 12 | | **Lớp (VN)** | 10 tới 9 | ## Dạy module này theo kiểu IB Dạy bằng ca thật gần đời learner (bài tập về nhà, ảnh bạn bè, nhóm chat), không bằng viễn cảnh robot: đạo đức xa thì không ai thấy mình trong đó. ## Unit 1 · Privacy when using AI (Quyền riêng tư khi dùng AI) > **Tôi sẽ làm được** kể được loại thông tin không bao giờ đưa vào AI, và vì sao dữ liệu đã gửi khó rút lại. **Mastery level 7-9 · Lớp 7 · Responsibility (Trách nhiệm)** | Bậc | Learner làm được gì | | --- | --- | | **Đang hình thành** | Biết 'không nên chia sẻ thông tin cá nhân' như một câu khẩu hiệu | | **Đạt** | Liệt kê đúng các loại không đưa (địa chỉ, ảnh người khác, chuyện riêng của bạn) và giải thích dữ liệu đi đâu | | **Vững** | Bắt được chỗ rò rỉ kín: một tấm ảnh có bảng tên trường, một đoạn chat dán nguyên có tên thật | **Bằng chứng đạt.** Đưa learner một prompt có ba chỗ rò rỉ thông tin; learner khoanh đủ và viết lại bản an toàn. **Hiểu lầm thường gặp.** Coi khung chat AI như tin nhắn riêng tư giữa hai người. **Knowledge node.** Quyền riêng tư khi dùng AI *** ## Unit 2 · Bias in AI systems (Thiên lệch trong hệ thống AI) > **Tôi sẽ làm được** chỉ ra một ví dụ AI đối xử lệch giữa hai nhóm người, và truy được về dữ liệu huấn luyện. **Mastery level 9-11 · Lớp 9 · Fairness (Công bằng)** | Bậc | Learner làm được gì | | --- | --- | | **Đang hình thành** | Nghe kể về thiên lệch thì gật, không tự thấy được ca nào | | **Đạt** | Chỉ ra được một ca lệch trong công cụ mình dùng, và nối được về dữ liệu huấn luyện | | **Vững** | Đề xuất được một cách kiểm thiên lệch cho một hệ cụ thể: thử với ai, so cái gì | **Bằng chứng đạt.** Learner chạy cùng một yêu cầu với hai nhóm đối tượng khác nhau, ghi lại chênh lệch và giải thích nguồn gốc. **Hiểu lầm thường gặp.** Tin rằng máy móc thì tự động công bằng hơn con người. **Knowledge node.** Thiên lệch trong hệ thống AI *** ## Unit 3 · Academic integrity with AI (Liêm chính học thuật với AI) > **Tôi sẽ làm được** phân biệt dùng AI để học với dùng AI để nộp thay mình, và khai rõ phần AI làm. **Mastery level 9-12 · Lớp 9 · Integrity (Liêm chính)** | Bậc | Learner làm được gì | | --- | --- | | **Đang hình thành** | Biết 'không được nhờ AI làm hộ bài' như luật cấm | | **Đạt** | Xếp đúng các ca xám (AI giải thích đề, AI sửa ngữ pháp, AI viết mở bài) vào được/không kèm lý do | | **Vững** | Tự đặt và giữ được quy ước khai phần AI làm trong bài của mình, cả khi không ai bắt | **Bằng chứng đạt.** Bài nộp của learner có mục 'AI đã giúp gì' viết cụ thể, và phần đó khớp với lịch sử hội thoại nếu đối chiếu. **Hiểu lầm thường gặp.** Nghĩ không bị phát hiện nghĩa là không sao. **Knowledge node.** Liêm chính học thuật với AI *** ## Unit 4 · Deepfakes and fake content (Deepfake và nội dung giả) > **Tôi sẽ làm được** nhận diện dấu hiệu của ảnh và video giả, và biết phải làm gì khi gặp. **Mastery level 10-12 · Lớp 10 · Evidence (Bằng chứng)** | Bậc | Learner làm được gì | | --- | --- | | **Đang hình thành** | Biết deepfake tồn tại nhưng vẫn tin ảnh 'trông thật' | | **Đạt** | Soi được các dấu hiệu quen (tay, chữ, bóng đổ, mép ghép) và tra ngược nguồn ảnh | | **Vững** | Phản xạ đúng khi gặp nội dung giả về người thật: không chia sẻ, báo đúng chỗ, nói lại được với bạn vì sao | **Bằng chứng đạt.** Cho một cặp ảnh thật-giả; learner chỉ đúng ảnh giả, nêu hai dấu hiệu, và nói bước tra ngược nguồn. **Hiểu lầm thường gặp.** Tin vào mắt mình: 'có video là có thật'. **Knowledge node.** Deepfake và nội dung giả *** [Về trang tổng quan GenAI →](/curriculum/genai/)